Os artefactos para inventar historias

Todas as historias que se gardan neste sitio foron construídas con estes artefactos narrativos. De feito, as ideas do Caldeiro Máxico non se poden entender sen ter en conta as fórmulas marabillosas, as palabras poderosas, o binomio simbólico e o entramado fantástico.

Pequena fábrica de escritura

A escritura é unha actividade única: facilita que nos enfrontemos de maneira consciente ao vocabulario das ideas para descubrir o seu significado. A escritura activa os procesos de pensamento propio dun xeito reflexivo. Pero non todos os textos poden ser moldeados sobre unha estrutura máis ou menos fixa con elementos case prefabricados, e orixinar con ese recurso unha interminable serie de combinacións. Ese texto único que permite tantos cambios creativos é o conto, tal e como desde 1996 se amosa nas ideas do Caldeiro Máxico.

Nese sentido, imaxinar e escribir historias proporciona unha finalidade real para aumentar o control sobre a lingua escrita, xa que é un medio poderoso para desenvolver a comprensión, a ampliación e a transformación da experiencia que posúen os nenos. Por iso, a escola debería funcionar como unha pequena fábrica de escritura creativa.

Construír historias na mente, elaborar contos, é unha actividade que incide en todos os aspectos da aprendizaxe. Porque como dixo o poeta William Blake, a imaxinación non é un estado, é a existencia humana na súa totalidade…

O taboleiro fantástico

Un caldeiro para imaxinar

Na época que se supoñía das odiseas no espazo aínda hai tempo para as historias. Hoxe todo iso noméase como storytelling, ou tamén como digital storytelling, e lévase á vida persoal e laboral. Mesmo se aproveita a ocasión para recomendarnos que vivamos a nosa vida tendo en conta as imperfeccións da nosa historia. Por esas razóns, sempre me pareceu unha boa idea valorar na escola a vella arte de contar contos.

A primeira versión do Caldeiro Máxico é do ano 1996, e coincidiu no tempo coa aparición de Ismaíl. Ese ano resultou premiado pola Consellería de Educación (Xunta de Galicia) na experiencia escolar da que formaba parte. O traballo apareceu publicado no número 18 da Revista Galega do Ensino (1998). Logo viñeron outras versións dese artefacto para inventar historias, pero a animación que está debaixo contén o caldeiro máxico máis completo e fermoso.

O Caldeiro Máxico

Ismaíl e Drago, a historia

Esta historia é moi, moi grande. É grande pola súa extensión, no tempo e nas palabras, pero tamén porque se trata dunha historia de Ismaíl co seu dragón máis famoso, Drago. O primeiro capítulo, ao redor das teorías do Caldeiro Máxico, foi descuberto e escrito por Vanesa Bouzas no ano 2007.

E así pasaron moitos meses. Ata que chegou María Pardo e empezou a escribir os seguintes capítulos, do dous ao seis, descubertos durante o curso 2012-2013. Desde que Vanesa inventara o seu conto, ninguén se atrevera a continualo. Talvez porque non era fácil, ou se cadra porque o mesmo Drago gardaba a súa memoria.

Hoxe, en agosto de 2015, esta é a historia de Ismaíl e Drago:

  1. Ismaíl e Drago
  2. O regreso
  3. O mapa
  4. A busca
  5. A montaña
  6. A execución
Hai algo máis. Agora Drago é o encargado de coidar e de protexer todas as historias de Ismaíl que poidan ser recuperadas, e tamén de atender os segredos do Caldeiro Máxico. Son o seu verdadeiro e único tesouro neste sitio, ademais de certas moedas de ouro e chocolate, claro.

Ismaíl e Drago, de Adrián Martínez (2015)

Entre dous mundos

Era o ano 1996, hai xa tempo. Ninguén sabe moi ben como ocorreu nin a explicación da súa chegada, pero unha vez apareceu no mundo dun colexio de Malpica de Bergantiños un personaxe chamado Ismaíl. Desde aquel día, a forza da súa presenza chegou a ser tan importante que se integrou sen moitas dificultades nos distintos ambientes de aula aos que accedía.

Unha boa parte de todo isto xa foi contado antes en certo libro, e recoñecido tamén de formas diversas. Pero nunca se recolleran nun mesmo sitio todas as historias, pequenas ou grandes, que se escribiron sobre este ser diminuto, en colaboración ou individualmente. Este é o proxecto que intentaremos resolver aquí, no mundo dun colexio de Culleredo: xuntar e contar o que, nestes case vinte anos, un montón de nenos e de nenas foron capaces de imaxinar e compartir.

Un afamado profesor americano, Howard Gardner, dixo que na educación aquelas experiencias que non teñen impacto emocional tampouco posúen atractivo e son esquecidas con rapidez. E sen deixar ningunha clase de pegada ou algunha sinxela representación mental. Creo que con Ismaíl, neses dous mundos, sempre sucedeu o contrario…

Ismaíl o diminuto

NOTA: Esta imaxe é un fragmento dun debuxo que foi coloreado dixitalmente por María Pardo (2012), a partir dun traballo orixinal de Carolina González (2007).